Náttúrufræði9. bekkurLotur

Lota 2 · Vernd, stoð og hreyfing

Húðin, stoð- og hreyfikerfið

Kynntu þér stærsta líffæri líkamans og hvernig bein, liðir og vöðvar vinna saman að vernd og hreyfingu.

Skipulag lotunnar

Frá húð að hreyfingu

Allt skipulagiðOpna PDF-skjal

Áherslur lotunnar

  • Þekkja hlutverk og uppbyggingu húðarinnar.
  • Útskýra hlutverk beinagrindar, beina, liða, liðbanda og sina.
  • Greina vöðvagerðir og hvernig vöðvar og bein vinna saman.
1Tími 1

Störf og hlutverk húðar

Hlutverk húðar og húðin sem líffæri.

9.A · mán. 21. sept. · 8:50–9:509.B · mán. 21. sept. · 11:10–12:10Opna námsefni2Tími 2

Uppbygging húðar

Yfirhúð, leðurhúð og undirhúð.

9.A · fim. 24. sept. · 11:10–12:109.B · þri. 22. sept. · 12:10–12:40 og 13:10–13:40Opna námsefni3Tími 3

Húðin í raunveruleikanum

Heilsa, unglingsár og breytingar á húð.

9.A · mán. 28. sept. · 8:50–9:509.B · mán. 28. sept. · 11:10–12:10Opna námsefni4Tími 4

Beinagrindin

Hlutverk beinagrindar og helstu bein líkamans.

9.A · fim. 1. okt. · 11:10–12:109.B · þri. 29. sept. · 12:10–12:40 og 13:10–13:40Opna námsefni5Tími 5

Uppbygging beina og liðir

Við ljúkum beinunum og glósum um þétt bein, frauðbein, beinmerg og beinhimnu.

9.A · mán. 5. okt. · 8:50–9:509.B · mán. 5. okt. · 11:10–12:10Opna námsefni6Tími 6

Vöðvar

Rákóttir vöðvar, sléttir vöðvar og hjartavöðvi.

9.A · fim. 8. okt. · 11:10–12:109.B · þri. 6. okt. · 12:10–12:40 og 13:10–13:40Opna námsefni7Tími 7 · Í dag

Samvinna vöðva og beina

Hvernig vöðvar vinna saman og mynda hreyfingu.

9.A · mán. 12. okt. · 8:50–9:509.B · mán. 12. okt. · 11:10–12:10Opna námsefni9Lok lotu

Upprifjun og próf

Farðu yfir glósurnar og æfðu þig í gagnvirku verkefnunum.

9.A · mán. 19. okt. · 8:50–9:509.B · mán. 19. okt. · 11:10–12:10Opna námsefni

Misstir þú af tíma? Opnaðu glósurnar hér fyrir neðan og vinnubókina þína og farðu yfir efnið fyrir viðkomandi tíma.

Í dag · 12. október

💪 Samvinna vöðva og beina

Við skoðum hvernig vöðvar toga í bein og vinna saman að hreyfingu.

  • rákóttir vöðvar
  • sléttir vöðvar
  • hjartavöðvi
  • tvíhöfði og þríhöfði
📖 Kynntu þér efniðNámsbók og glósurOpnaðu kaflann í rafbókinni eða kennsluglósurnar.🎯 Æfðu þigUpprifjun um vöðvaLesskilningur og gagnvirk verkefni.

Byrjaðu hér

Námsefni kaflans

Rafbókin og glósurnar fylgja þér í gegnum alla lotuna.

Bókarkápa MannslíkamansRafbókinHúðin, stoð- og hreyfikerfiðOpna kaflannForsíða uppfærðra glósa um stoð- og hreyfikerfiðGlósurMisstir þú af tíma?Beinagrindin, helstu bein, uppbygging beina og vöðvar.Opna nýju glósurnar

Upprifjun · Húðin

Hvað manstu um húðina?

Verkefnin byggja á glósunum og námsbókinni. Þú færð niðurstöðu strax.

Þetta þarftu að kunna

Húðlögin og hlutverk þeirra · fimm störf húðar · kollagen og elastín · góð umhirða ungrar húðar · hvað flýtir fyrir öldrun húðar.

1

Húðlögin

Paraðu húðlag við rétta lýsingu

2

Störf húðar

Veldu fimm rétt störf húðarinnar

Fleiri en fimm atriði geta átt við húðina. Veldu hvaða fimm réttu störf sem er - en forðastu atriðin sem tilheyra öðrum líffærum.

Valið: 0 af 5
3

Styrkur, teygjanleiki og húðvernd

Veldu besta svarið

1. Hvað veitir kollagen húðinni?
2. Hvað veitir elastín húðinni?
3. Hvernig er best að velja hreinsi- og snyrtivörur fyrir unga húð?
4. Af hverju geta sterkar sápur og of mikill þvottur verið óheppileg?
5. Hvaða daglega vörn skiptir mestu máli gegn skaðlegum geislum sólar?
6. Hvað getur flýtt fyrir öldrun húðar og hrukkum?

Upprifjun · Stoðkerfið

Hvað manstu um bein og liði?

Fimm ólík verkefni úr glósunum og námsbókinni. Þú færð niðurstöðu strax.

Þetta þarftu að kunna

Hlutverk beinagrindar · uppbyggingu beina · rauðan og gulan beinmerg · fjórar gerðir beina · helstu liðgerðir og hvar þær finnast.

1

Lesskilningur

Lestu textann og veldu besta svarið

Beinagrindin er ekki bara hörð grind. Beinin eru lifandi líffæri úr mörgum vefjagerðum. Beinhimnan utan um beinið inniheldur æðar og taugar. Undir henni er þétt bein sem veitir styrk, en innar er léttara frauðbein. Í holrúmum beina er beinmergur. Rauður beinmergur myndar blóðfrumur og blóðflögur en gulur beinmergur inniheldur aðallega fitu. Á endum beina í liðamótum er brjósk sem minnkar núning og gerir hreyfingu mýkri. Vöðvar festast við bein með sinum; þegar vöðvi dregst saman togar hann í bein og hreyfing verður til.

1. Af hverju teljast bein lifandi líffæri en ekki bara hörð stoðgrind?
2. Hvernig vinna bein og vöðvar saman að hreyfingu?
3. Af hverju er brjósk á endum beina í liðamótum?
4. Hvað gerist í rauðum beinmerg?
2

Hlutverk beinagrindar

Veldu fjögur rétt hlutverk

Valið: 0 af 4
3

Uppbygging beina

Paraðu hluta beins við hlutverk

4

Gerðir beina

Paraðu beinagerð við dæmi

5

Liðamót

Paraðu liðgerð við staðsetningu og hreyfingu

Upprifjun · Vöðvarnir

Hvað manstu um vöðvana?

Fjögur gagnvirk verkefni úr glósunum og námsefninu. Þú færð niðurstöðu strax.

Þetta þarftu að kunna

Þrjár vöðvagerðir · hlutverk sina · hvernig vöðvi dregst saman · samvinnu tvíhöfða og þríhöfða · áhrif þjálfunar.

1

Lesskilningur

Lestu textann og veldu besta svarið

Vöðvar geta aðeins togað, ekki ýtt. Rákóttir beinagrindarvöðvar festast við bein með sinum. Þegar vöðvi dregst saman styttist hann og togar í beinið. Þess vegna vinna margir vöðvar í pörum. Þegar við beygjum handlegginn dregst tvíhöfðinn saman en þríhöfðinn slaknar. Þegar við réttum úr handleggnum gerist hið gagnstæða. Sléttir vöðvar starfa ósjálfrátt í innri líffærum og hjartavöðvinn slær án þess að við stjórnum honum með vilja.

1. Hvað gerist þegar rákóttur vöðvi dregst saman?
2. Hvernig tengist vöðvi við bein?
3. Af hverju vinna tvíhöfði og þríhöfði saman í pari?
4. Hvaða vöðvagerð stjórnum við að mestu með vilja?
2

Vöðvagerðir

Paraðu vöðvagerð við rétta lýsingu

3

Mótvöðvar

Tvíhöfði og þríhöfði

1. Þú beygir handlegginn um olnboga. Hvað gerist?
2. Þú réttir úr handleggnum. Hvað gerist?
3. Hvað kallast vöðvar sem vinna sitt á hvað að sömu hreyfingu?
4

Satt eða ósatt

Hvað veistu um vöðva?

Sinar tengja vöðva við bein.
Liðbönd tengja bein við bein.
Sléttir vöðvar starfa yfirleitt ósjálfrátt.
Hjartavöðvi finnst einnig í maga og þörmum.
Vöðvar ýta beinum frá sér þegar þeir dragast saman.
Regluleg þjálfun getur aukið styrk og þol vöðva.

Æfðu þig

Gagnvirk verkefni

Verkefnin opnast í BookWidgets í nýjum flipa.

01Beinagrindin02Húðin, stoð- og hreyfikerfið · Æfing 103Húðin, stoð- og hreyfikerfið · Æfing 204Húðin, stoð- og hreyfikerfið · Æfing 3